Aller au contenu

Imaziɣen

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
Imaziɣen
ⵉⵎⴰⵣⵉⵖⵏ, ⵎⵣⵗⵏ
Leḥsab
20–30 imelyan[1][2][3] – 50 imelyan[4]
Timnaḍin akked amur ameqqran n yimezdaɣen
 Lmerrukseg ≈ 14 imelyan[2] ar ≈ 20 imelyan[5][6][7][6]
 Lezzayerseg 9[2] ar ≈ 13 imelyan[6][8]
 Libya~3,850,000[4]
 Tunes110,000[9] ar ≈ 389,652[4]
 Fṛansakter n 2 imelyan[10]
 Tamuriṭanit2,883,000 (2,768,000[11] & 115,000[12])
 Nnijer1,620,000[13]
 Mali850,000[14]
 Biljik500,000(Including descendants)[15]
 Timura n Wadda367,455(Including descendants)
 Burkina Faso50,000[16]
 Maṣer34,000[17] neɣ 1,826,580[4]
 Kanada37,060 (Including those of mixed ancestry)[18]
 Israyel3,500[19]
 Iwunak Yedduklen1,327[20]
Tutlayin
Tutlayin timaziɣin, ttwurant s Tifinaɣ neɣ s ugemmay Amaziɣ Alatin;
Ddarja n Tefriqt Ugafa (gar Arabized Berbers)
Ddin
Amur ameqqran seg-sen tasunnit.
Lbaqi ttekkin ɣer ifurkawen nniḍen n lislam (Taciɛit, Taɛibadit), Tamasiḥt (ladɣa Taprutistant),[21][22] Tudayt, akked liman aqdim
Igududen wid ay asen-yettilin
At tutlayin tifrusyawiyin nniḍen[23][24][25][26][27][28][29]

Imaziɣen d imezdaɣ ineṣliyen deg tefriqt ugafa, d nutni i yellan d amur ameqqṛan deg yimezdaɣ n Tmazɣa/Tafriqt n ugafa, tutlayt-sen d Tamaziɣt, xas ma yella aṭas deg-sen ass-a la ttmeslayen Taɛrabt.

Imaziɣen ḥerren-d akal d ameqqran, yewweḍ seg wemda n Isiwan, deg Utaram (lɣerb) n Maṣer alamma d Targa Zewwaɣen d Muriṭanya, ɣef yiri n ugaraw Aṭlasi. Yuɣ lḥal, d Imaziɣen i d agdud n Tefriqt awḥid id-iḥerren anect-a n wakal, imi amur ameqqran deg yegduden ifriqiyen-nniḍen, tikwal sɛan kan akal d amecṭuḥ, tikwal bitt, cerken-t akked yegduden-nniḍen. Imaziɣen ttuneḥsaben d agdud n yiri (race) amellal, xas ma yella nettaf gar-asen aṭas n yimibriken d yiberkanen.

Aṭas n Yimaziɣen id-mazal la ttmeslayen tamaziɣt, rnu deg yiseggasen-a ineggura, aṭas n trebbaɛin timaziɣin id-yennulfan i wakken ad wtent ad ḥerzent tutlayt-nsent. Xas ma yella tantalyin (dialectes) i ttmeslayen Yimaziɣen mgaradent si tama ɣer tayeḍ, maca kkant-d akk seg yiwen n uẓar, seg yiwet n tutlayt, yernu yeshel ɣef waṭas n timaziɣin ad msegzunt(msefhament) gar-asent s tutlayt-nsent, xas ma yella mgaradent tentalyin-nsent.

Imaziɣen mazal ṭṭfen deg waṭas n wansayen (lɛaddat), ladɣa wid yettidiren di Merruk akk d Uneẓruf (ṣṣeḥra), dacu kan, ass-a, aṭas n wansayen imaziɣen i yellan ɣef yiri n nnger, la ten-ttaǧǧan medden yernu ur d asen-ttgen ara leqrar. Nnig waya, ula d tutlayt tamaziɣt la tettuɣal ɣer deffir deg waṭas n tamiwin n Tmazɣa, medden la d-ttaǧǧan, ilmeẓyen ur ttlemden ara, dɣa yessefk ad yettwaxdem kra n leqdic s lḥir i lmend n ussukkes n tutlayt di tmiwa-a.

Ass-a llan azal n 45 imelyan n imaziɣen deg ddunit merra.

Iɣsan d iẓuran imqqṛanen n Imaziɣen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
  • Iznaten (زناتة / إيزناتن )
  • Iẓnagen ( ژناگة / صنهاجة / إيژناگن)
  • Imṣmuden ( مصمودة / إيمسمودن )
  • Iktamen (كتامة / إيكوتامن )
  • Iɣumaren ( غمارة / إيغومارن) 
  • Iguzulen ( جزولة / إيگوزولن) 
  • Igdalen (جدالة / إيگدالن )
  • Imdyunen ( مديونة / إيمديونن )
  • Isedraten ( سدراتة / إيسدراتن )
  • Infzawen ( نفزة / نفزاوة / إينفزاون )
  • Izwawen ( زواوة / إيزواون )
  • Ihuwwaren ( هوارة / إيهوارن) 
  • Imssufen ( مسوفة / إيمسوفن) 
  • Iskuren ( هسكورة / إيهسكورن )
  • Imẓẓujen ( مژّوجة / إيمژّوجن )
  • Imḍlasen ( مطالسة / إيمضالسن )
  • Ihntaten ( هنتاتة / إيهنتاتن )
  • Imɣran (مغراوة / إيمغرلن )
  • Imknasen ( مكناسة / إيمكناسن )
  • Imssiwan (إمسوان/مسيوة)
  • Infeṭwak (فطواكة/إنفطواك)
  • Iɣejdamen (غجدامة/إغجدامن)
  • Inffusen (إنفوسن/نفوسة)
  • Iḥaḥan (حاحا/إحاحان)
  • Innultan (إنولتان/ولتانة)
  • Igliwwa (إگليوا/گلاوة)
  • Icawiyen (إشاوين/الشاوية)
  • Imdɣren (إمدغرن/مدغرة أو مطغرة)
  • Iwraben (إورابن/أوربة)
  • Izwwaren (إزواغن/زواغة)
  • Imɣilen (مغيلا/مغيلة)
  • Iɣyyaten (إغياتن/غياثة)
  • Ilwaten (إلواتن/لواتة)
  • Iwrdiɣen (إورديغن/ورديغة)

Imaziɣen yettwasnen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]


Ẓer Imaziɣen ittwasnen

Daɣen

Ẓer Iqbayliyen ittwasnen


Tamselyut

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
  1. ↑ Native Peoples of the World: An Encyclopedia. Ed. Steven L. Danver, M. E. Sharpe/Mesa Verde Publishing, 2013, p. 23f.
  2. 1 2 3 "Berber people". Retrieved 2016-08-17.
  3. ↑ "North Africa's Berbers get boost from Arab Spring". Fox News. 5 May 2012. Archived from the original on 9 October 2013. Retrieved 8 December 2013.
  4. 1 2 3 4 Tej K. Bhatia, William C. Ritchie (2006). The Handbook of Bilingualism. John Wiley & Sons. p. 860. ISBN 0631227350. Retrieved 16 July 2016.CS1 maint: uses authors parameter (link)
  5. ↑ "Morocco – Berber". World Directory of Minorities and Indigenous Peoples.
  6. 1 2 3 "Les Berbères en Afrique du Nord". Chaire pour le développement de la recherche sur la culture d'expression française en Amérique du Nord. Archived from the original on 2019-10-22. Retrieved 2019-09-16., Université Laval Québec, 2016.
  7. ↑ Peter Prengaman: Morocco's Berbers Battle to Keep From Losing Their Culture / Arab minority forces majority to abandon native language, Chronicle Foreign Service, March 16, 2001, on sfgate.com.
  8. ↑ "Algeria reinstates term limit and recognises Berber language". BBC News.
  9. ↑ "Tunisia". The World Factbook.[permanent dead link]
  10. ↑ Les langues de France : un patrimoine méconnu, une réalité vivante Archived 2014-09-29 at the Wayback Machine, originally published by CultureComm unication.gouv.fr.
  11. ↑ Scholastic Library Publishing (2005). Lands and Peoples: Africa. Grolier. p. 135. ISBN 0717280241. Retrieved 17 August 2016.; Moors 80% of population of 3,460,000
  12. ↑ Joshua Project. "Tuareg, Tamasheq in Mauritania".
  13. ↑ "Niger". The World Factbook. Archived from the original on 2020-04-24. Retrieved 2019-09-16.
  14. ↑ "Mali". The World Factbook. Archived from the original on 2015-11-10. Retrieved 2019-09-16.
  15. ↑ Truong, Nicolas (2016-03-23). "Au cœur des réseaux djihadistes européens, le passé douloureux du Rif marocain". Le Monde.fr (in Tafransist). ISSN 1950-6244. Retrieved 2016-11-16.
  16. ↑ Joshua Project. "Tuareg, Tamasheq in Burkina Faso".
  17. ↑ Joshua Project. "Berber, Siwa in Egypt".
  18. ↑ Government of Canada, Statistics Canada (February 8, 2017). "Census Profile, 2016 Census - Canada [Country] and Canada [Country]". www12.statcan.gc.ca.
  19. ↑ Moshe Shokeid: The Dual Heritage: Immigrants from the Atlas Mountains in an Israeli Village. Manchester University Press, 1971.
  20. ↑ US Census Bureau. "The Arab Population: 2000" (PDF). Retrieved 2013-05-05.
  21. ↑ "Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census | Duane A Miller Botero - Academia.edu". academia.edu. Archived from the original on 28 September 2019. Retrieved 27 March 2016.
  22. ↑
  23. ↑ Blench, Roger. Archaeology, Language, and the African Past. Rowman: Altamira, 2006 (ISBN 9780759104662)
  24. ↑ Diakonoff, Igor. The Earliest Semitic Society: Linguistic Data. Journal of Semitic Studies, Vol. 43 Iss. 2 (1998).
  25. ↑ Shirai, Noriyuki. The Archaeology of the First Farmer-Herders in Egypt: New Insights into the Fayum Epipalaeolithic and Neolithic. Leiden University Press, 2010. (ISBN 9789087280796).
  26. ↑ Blench R (2006) Archaeology, Language, and the African Past, Rowman Altamira, (ISBN 0-7591-0466-2), (ISBN 978-0-7591-0466-2), books.google.be/books?id=esFy3Po57A8C
  27. ↑ Ehret C, Keita SOY, Newman P (2004) The Origins of Afroasiatic a response to Diamond and Bellwood (2003) in the Letters of SCIENCE 306, no. 5702, p. 1680 doi:10.1126/science.306.5702.1680c
  28. ↑ Bender ML (1997), Upside Down Afrasian, Afrikanistische Arbeitspapiere 50, pp. 19–34
  29. ↑ Militarev A (2005) Once more about glottochronology and comparative method: the Omotic-Afrasian case, Аспекты компаративистики – 1 (Aspects of comparative linguistics – 1). FS S. Starostin. Orientalia et Classica II (Moscow), p. 339-408. http://starling.rinet.ru/Texts/fleming.pdf