Aller au contenu

Tutlayt Taṭalyanit

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
(Yettusmimeḍ seg Taṭelyanit)
Tutlayt Taṭalyanit
italiano
At tutlayt tayemmat
tutlayt tayemmat: 64 800 000 (2019)
tutlayt tayemmat: 64 819 790 (2012)
tutlayt tis snat: 3 026 000 (2009)
alphabet italien (fr) Suqel d braille italien (fr) Suqel
Ingalen n tutlayt
ISO 639-1 it
ISO 639-2 ita
ISO 639-3 ita
Glottolog ital1282[1]
Wikipedia it

Tutlayt taṭalyanit (s taṭalyanit : italiano (asusru Asusru n tsiwelt tadra) neɣ lingua italiana[2]), yiwet seg tutlayin tilatinin[3].

Ugar n 66 imelyan n medden iheddṛen taṭalyanit, tuget seg-sen zedɣen deg Ṭṭelyan (ideg yella Sičilya ed Sardinya)[3].

Tilin s Umaḍal

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Taṭalyanit d tutlayt tamaddudt deg Ṭṭelyan, Vatikan, San Marin, ed Taswist[4] (deg Ticino d Grisons[5]), taṭalyanit tettwahḍaṛ daɣen deg Fransa (Alpes d Côte d'Azur), Kruwatya ed Sluvinya[3].

Agdud n tegzirt n Kurṣika [fr] (Fransa) heddren s tantala (Tuskan) n twacult n taṭalyanit[3].

Tutlayt taṭalyanit deg Turuft :
  Tuget n ugdud ttmeslayen taṭalyanit
  Tidersiwin ttmeslayen taṭalyanit

Zik, taṭalyanit yettwasemres deg Ṣumal, Libya ed Malṭa[3] (tegzirt gar Tafriqt akked Turuft).

Seg 2004, aɣerbaz azzayri yesselmad taṭalyanit (akken yebɣa), deffir lewfeq adelsan n 2002[6].

Deg 2013, uneɣlaf n Usegmi Aɣelnaw n Lezzayer yessekcem-d taṭalyanit deg ahil aɣurbiz am tutlayt tabeṛṛanit wis kraḍ akked taspenyult ed talmant[6].

Imenẓawen nniḍen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Kra deg agdud n Iwunak Yeddukklen n Temrikt, Tarjentint, Brazil i deg tmura nniḍen, heddren s tantala n taṭalyanit[3].

Tutlayt taṭalyanit deg Umaḍal :
  Taṭalyanit d tutlayt tabeṛṛanit
  Temɣiwnin heddren taṭalyanit

Tantaliwin n taṭalyanit

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Llan aṭas n yegrawen n tantaliwin di tutlayt taṭalyanit[3]:

  • Taṭalyanit n ugafa
  • Gallo-taṭalyanit
  • Taṭalyanit n Vinisya
  • Taṭalyanit n ugafa-usammar
  • Tuskan (ideg yella Kurṣika [fr])
  • Taṭalyanit n wenẓul d usammar : 1- Umbria [fr], Mark [fr], Roma. 2- Abruzzi, Puglia, Napuli, Campania, Lucania. 3- Calabria, Otranto, Sicilia.
Tantaliwin n taṭalyanit

Agemmay taṭalyanit

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Agemmay taṭalyanit (tira ufus).

Agemmay taṭalyanit d asuddem s agemmay alatini[7], agemmay agi deg-s 21 n iskkiln[8].

Agemmay taṭalyanit tesɛa 5 n Tiɣri [fr] id 19 n Targalt [fr][9].

Agemmay taṭalyanit
Asekkil Isem-is International Phonetic Alphabet (Asusru) Tiɣri [fr] / Targalt [fr]
A, a a /a/ Tiɣri [fr]
B, b bi /b/ Targalt [fr]
C, c ci /k/ neɣ /tʃ/
D, d di /d/
E, e e /e/ neɣ /ɛ/ Tiɣri [fr]
F, f effe /f/ Targalt [fr]
G, g gi /ɡ/ neɣ /dʒ/
H, h acca — (asekkil iggugem)
I, i i /i/ neɣ /j/
L, l elle /l/
M, m emme /m/
N, n enne /n/ neq /ŋ/ neɣ /ɱ/
O, o o /o/ neɣ /ɔ/ Tiɣri [fr]
P, p pi /p/ Targalt [fr]
Q, q cu /k(w)/
R, r erre /r/
S, s esse /s/ neɣ /z/
T, t ti /t/
U,u u /u/ neɣ /w/ Tiɣri [fr]
V, v vi / vu /v/ Targalt [fr]
Z, z Zeta /ts/ o /dz/
  • Llan 5 n iskkiln iberraniyen deg ugemmay taṭalyanit (J,K,W,X,Y), i ten- ssexdmen deg wawalen iberraniyen n taṭalyanit[10].
Iskkiln ibeṛṛaniyen
Asekkil Isem-is
K, k cappa
J, j i lunga
X, x ics
W,w doppia vu
Y, y i greca
  1. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Tutlayt Taṭalyanit". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  2. azday s tafransist A. Renzi, Le polyglotte improvisé, Tip. de Beau, 1840, (taɣuri), tawṛiqt wis 820.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 (en) Italian language, deg britannica.com.
  4. (en) Lisa Balettie Power, Andiamo! Italian for Travelers, Lulu.com, 2017, (ISBN 9781387338788) (taɣuri), tawṛiqt wis 3.
  5. (en) Massimo Cerruti, Claudia Crocco, Stefania Marzo, Towards a New Standard, Walter de Gruyter GmbH & Co KG, 2017, (ISBN 9781614518839) (taɣuri), tawṛiqt wis 327.
  6. 1 2 azday s tafransist Culture et Langue Italienne, deg ambalgeri.esteri.it.
  7. azday s tafransist Revue archéologique, Volume 49, Puf, 1868, (taɣuṛi), tawṛiqt wis 201.
  8. Taṭalyanit: (It) Matteo Augusto Mauro, Studi sopra i suoni rappresentati dalle lettere dell' alfabeto italiano, 1875, (taɣuṛi), tawṛiqt wis 31
  9. azday s tafransist Grand dictionnaire universel du 19. siècle, Librairie classique Larousse et Boyer, 1866, (taɣuṛi), tawṛiqt wis 233.
  10. (en) Italian Extraction Guide – Section A: Italian Handwriting, (taɣuṛi Archived 2021-04-22 at the Wayback Machine [pdf]).