Aller au contenu

Amdeɣ

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
Amdeɣ
Tasensartut
AsmilMammalia
TafesnaArtiodactyla
TawacultGiraffidae (fr) Giraffidae
tawsit Giraffa
Brisson, 1762
Taẓuni tarakalt
Isali amatan
Taɣzut savane (fr) Suqel d bois (fr) Suqel
Amdeɣ

Amdeɣ (isem ussnan: Giraffa) d tawsit n tsuḍaḍ tisenfednin yeṭṭafaren tawacult n tmedɣin deg wader-fesniw n tmesluffaẓ. Tawsit-a tegber seg 4 n telmas tigejdanin iy ttidiren deg kra n tamiwin Tefriqt, seg tmurt n Ččad ɣer Tafriqt n Wenẓul. Seld n imelyan n iseggasen n temhazt, amdeɣ ila-d (ikseb) asemmili ussaf s yiri ɣezzifen i wakken ad teksu akken iwata deg iddagen d isekla yeflalen (ɛlayen).

Imusnawen n tesnudert ssnemlen-d 9 n tdu-lemsin yemgaraden deg talɣa d uglim, aya seg tsut tis 19. Maca deg tikwal niḍen, tidulemsin-a, ttusemlent d tilmas iy beddun s iman-nsent. Tilmas n umdeɣ s umata t tid yettwaggzen s imizi n ungar, anda amḍan-nsent d win yettadren s tmentilt n ugmar d uzelli n tnezduɣt-nsent tagamant, anda seg useggas n seg 1985 alammi 2015, amḍan n yimedɣen yuder-d s wazal n 40%.

Amdeɣ iga d aɣersiw amiran yeflalen (ɛlayen) yakk, s tmella (s lfḍel) n yiri-ines ɣezzifen yettawḍen deg teɣzi seg 5,50 m ɣer 5,80 m. Ɣas akken iri-ines ɣezzif anect-a yakk, maca amḍan n teɣlalin yellan deg-s d win yegdan tiɣlalin yellan deg yirawen n telmas tsuḍaḍ nmiden yakk (7 i wazal n 40 cm). Azuk n umdeɣ yettili gar n 750 ɣer 1100 kg ɣer twetmin, akken i yezmer ad yiweḍ ɣer 2000 kg ɣer iwetmen.

Ideggan n tudert

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Ideggan n tudert n umdeɣ d win igan d imuren ur yeddukel ara, tiɣerfin-is mnizwin-t, Seg Ččad deg Ugafa ar Tafriqt n wenẓul deg unẓul, Maca s umata ttilin-t s tuget deg Kenya d Tanzanya d Butswana d Zambya yakk d Nnijer, ideggan i tra (i tḥemmel) ad tt-idir degsen d ilmayen yeldin d Sabana yakk d imudaɣ, Učči-ynes agejdan d iferran n yiwen n waddag isem-is afagag anda tkessu dges deg teflelt ur tt-iwṭent ara ɣures tisuṭad n iden

Asismel d tsartut

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Tufrart d temhazt
Amdeɣ d aɣersiw yeṭṭafaren Adu-tfesna n tmesluffaẓ, Anda id tessken tezrawt (taɣuri) d akken aṭas n igmanen-is ttuɣalen iẓuran-is ar tallit Tayosint deg Asya talemmast d Marikan n Ugafa

Ẓeṛ daɣen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]