Tasensartut (tasnudert)
Tasensartut (s Tlatint: taxinomia, Seg Tagrikt tamzikt: «τάξις= Asnay» d «νόμος= Tarrayt») d tussna yezzin ɣef usenmel d usemmi n yimuddiren (iɣersiwen, imɣan, adalen... Atg).[1][2][3]. Tasensartut teqqen s talɣa tuntimt yakk d usesmel n tesnudert i yimuddiren.
Kuyas i d-ttilin isesmilen isnudranen ttwasɣersen s ubellez amnursuy, ttwasunɣen s telɣa n waddag, neɣ tikwal ttwagnsasen s talɣa n iɣawasen imassaɣen i wakken ad ad tettwabnan s tmuskiwin tiẓeṭṭanin anda deg kra n isesmilen yezmer ad yegber yiwen n wegmam deffir-s aṭas n yimrawen d yiẓuṛan. Amdya, aɣeṛda deg uɣawas amassaɣ yezmer ad ibin s ddaw n temseɣẓaẓ nniden i d-tizwaren neɣ inegren, neɣ s ddaw n temseɣẓaẓ nniden i d-t-yugaren deg wedras.
Asesmel amzik (aqbur)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Iswiren n usesmel
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Imuddiren ttwabellzen ɣer tegrawin s unect d unagi ɣef tanfiwin-nsent, acku asesmel issexdamen imusnawen iga d amur seg unagraw amnursuy amazrar, anda yal taggayt tezzag-d deg tayeṭ:
- Talmest (species): d tagrawt n imuddiren yettemcabin ama deg talɣa neɣ deg ussezgi, yerna zemren ad ssiknen gar-asen w ad farsen tasuta tamaynut deg tegnatin tigamanin.
- Tawsit (genus): d tagrawt n telmas yettaken assaɣ meqqren gar-asent, yerna ttemcabint. Zdint deg yiwen n uẓar.
- Tawacult: (family): tga d adras imineg seld n tewsit. Tegber seg tewsitin yettemcabin gar-asent.
- Tafesna: d tagrawt igebren seg twaculin timaddasin yettemcabin.
- Asmil (class): tegber seg tfesniwin ilan (yesɛan) assaɣ gar-asent.
- Adur(phylum): tegber seg yismilen yettemcabin.
- Tagelda (kingdom): Tella deg yixef n yidrasen imessartiyen send ma ad yettwarnu wedras niden igan d taɣult (domain).
Amedya
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Ɣer wemcic:
- Tagelda: iɣersiwenugtikwaten.
- Adur: Timzikrin.
- Ad-adur: Tnaɣlalin.
- Afel-asmil: Tikuẓdarin.
- Asmil: Tumsuṭaṭ.
- Tafesna: Tiserɣuda.
- Tawacult tameqran: Imcac imeqqranen .
- Tawacult: Imcac.
- Tawsit: Timcac.
- Talmest: Amcic.
- Adu-lmes: Amcic n wexxam.