Tizi Wezzu

Seg Wikipedia
Neggez ar: ẓer isebtar, anadi
Tizi Wezzu

Rnu Tugna

Tabdelt
Isem s Tifinaɣ ⵜⵉⵣⵉ ⵡⴻⵣⵣⵓ
Isem Arumi Tizi Ouzou
Isem Aɛrab تيزي وزو
Tamurt Flag of Algeria.svg Lezzayer
Tamnaṭ Leqbayel
Angal n lbusṭa 15000
Aselaway n apc Nagim Elqolli (2007-2012)
Idles
Imezdaɣ 230,000
Tarakalt
Tasna 102.36 km²


Tizi Wezzu d tamnaṭṭ deg usammer acerqi n Tamurt n Izwawen. Tikwal sawalen-as medden Tamnaṭṭ n Tizi Wezzu am wakken ad xedmen tamezla ɣef tamaneɣt-is Tamdint n Tizi Wezzu.

S tifinaɣ tarunt aka Tizi Ouzou in Tifinagh.svg


Agbur

Aẓar n wawal [beddel]

Tizi Wezzu d awal id yussan deg tejeǧǧigt azezzu, anda ass agi llant kra n tuddar is yessawalen Tizi Uzezzu, d'acu tugett n imezdaɣ tmurt n leqbayel ssawalen as Tizi Wezzu. Ass-a deg lkaɣeḍ nettarutt Tizi Wezzu s te qbaylit , Tizi ouzou s tefransist.

Tarakalt [beddel]

Tizi Wezzu tezga azal n 70 km ɣef rrif n yilel agrakal (lebher) akk-d wazal n 60 km seg Bgayet; ɣef tlisa-s ad nef seg usammer Tubirett (80 km), ɣef wegmuɣ Bgayet, Bumerdes ɣef utaram.

S Tajumma n azal n 2.958 km2 tawilayet n Tizi Wezzu tella yiwet seg timnaḍin i meqren deg tmurt n yezwawen. Ahric ameqran n waman ttassen seg idurar n Djerdjer uqbel n ucercer-nsen ɣef wasif n Sbaɛu; llan deg-s watas n tifrawin am tefrawt n Taqsebt (160 imelyaren n m3).

Tizi Wezzu tesɛa azal n 1.222.334 n imezdaɣ (leḥṣab n 2005) s tajumma n 2958 km²; ɣef wagi tella yiwet n temnatt yesɛan azal meqqren deg Tefriqt ugafa.

Tamdint n Tezi Wezzu d tamaneɣt n temnatt i tella; 120 000 n imezdaɣ i ɣures (tesɛa).

Timdinin timeqranin n lwilayet n Tizi Wezzu:

Ti ɣiwanin n Tizi Wezzu [beddel]

LLant 67 (seddist sa) n te ɣiwanin deg Tizi Wezzu

Amezruy [beddel]

Seg taglest Tizi Wezzu tella daymen tettwazdeɣ s imaziɣen am isbeggen yisemis, imi deg tutlayt n izwawen Tizi Wezzu d asemlili i d tella, deg yiwen ufus tizi, deg wayeḍ azzu; ini n uwraɣ (ddheb)akk-d ccbaḥa i dehcen n tizi, yiwet n tama ɣef tayeḍ, tazmert agi i ixelqen ayen icebḥen Tizi Wezzu.

Ulac ayen i d-iqqimen seg umezruy atrar n Tizi Wezzu, anagar kra n lebni (usali) deg ukud n Irumaniyen. Deg ukud atrar ad nef yiwen wemkan i yesɛan kra n texxamin seg lweqt n Iturkiyen; amkan agi yefka-d talalit i wmarci n Samass (sebt) akk-d yiwet temdint (teɣremt) tamectuht, tella ar tura yiwet tiɣremt deg At Yiraten (azal n 25 km seg Tizi) i ttwabnan deg 1850 deg ukud n Taslekt Tafransist; tamdint agi tuɣal-ed teɣremt n Tizi Wezzu n tura.

Tadamsa [beddel]

Tadamsa n Tizi Wezzu tettwaḥkem s tlata n igzumen ixelqen idrimen merra n tamnaṭṭ:

Tamerrit (tourisme) [beddel]

Idurar n Djerdjer akk-d leǧwahi-nsen llan d aɣbalu n Turizm ameqran deg tamnaṭṭ n Tizi Wezzu imi yal aseggas ilulufen n lɣaci temsafren ɣur-es iwakken ad sɛedin lweqt n ustaɛfu-nsen; Taddart n Tala n yilef akk-d Tikejda d imukan i iɛejben aṭas n lɣaci deg lweqt n Skii.

Imukan n taɣedweft: Lwert Aromani: Tigzirt (Iomnium), Taqsebt (Rusupisir), Azzefun (Rosazu). Rrif n lebḥer (taftist) d ayen i ijebbden daɣen aṭas n medden di tamurt merra.

Tamguri [beddel]

Tella yiwet temguri tamectuḥt deg Tizi Wezzu lameɛna ur tesɛi ara tazmart meqqren ad teqneɛ aḥwaǧ n lɣaci ines.

Wigi d timetti meqqren deg Tizi Wezzu:

Tafellaḥt (Ager) [beddel]

Tafellaḥt (ager) mazal tella d agzum ameqran deg tudert n imezdaɣ n Tizi Wezzu am afares n zzit n uzemmur, tabexsist, tizurin atg.

Asegmi [beddel]

Tizi Wezzu d amkan anda tella yiwet tesdawit i meqqren deg tmurt, tasdawit n Lmulud at Maɛemer; 28,305 n inelmaden.

Aḥric ameqran n imezdaɣ n Tizi Wezzu ttmeslayen s Tamaziɣt (tutlayt n wegdud) akk-d tafransist (tutlayt tis snat).

Addal [beddel]

Ddabex d addal amezwaru deg tmurt n imaziɣen akken daɣen i yella deg Tizi Wezzu imi Aneɣlam n ddabex n Tizi Wezzu, Jeunesse Sportive de Kabylie neɣ JSK, d yiwen n wesrir yettwasnen deg Tefriqt merra.

Iseddagen & Izdayen Iberraniyen [beddel]