Tizi Wezzu
| Tizi Wezzu | |
|---|---|
| Tabdelt | |
| Isem s Tifinaɣ | ⵜⵉⵣⵉ ⵡⴻⵣⵣⵓ |
| Isem Arumi | Tizi Ouzou |
| Isem Aɛrab | تيزي وزو |
| Tamurt | |
| Tamnaṭ | Leqbayel |
| Angal n lbusṭa | 15000 |
| Aselaway n apc | Nagim Elqolli (2007-2012) |
| Idles | |
| Imezdaɣ | 230,000 |
| Tarakalt | |
| Tasna | 102.36 km² |
Tizi Wezzu d tamnaṭṭ deg usammer acerqi n Tamurt n Izwawen. Tikwal sawalen-as medden Tamnaṭṭ n Tizi Wezzu am wakken ad xedmen tamezla ɣef tamaneɣt-is Tamdint n Tizi Wezzu.
Agbur |
Aẓar n wawal [beddel]
Tizi Wezzu d awal id yussan deg tejeǧǧigt azezzu, anda ass agi llant kra n tuddar is yessawalen Tizi Uzezzu, d'acu tugett n imezdaɣ tmurt n leqbayel ssawalen as Tizi Wezzu. Ass-a deg lkaɣeḍ nettarutt Tizi Wezzu s te qbaylit , Tizi ouzou s tefransist.
Tarakalt [beddel]
Tizi Wezzu tezga azal n 70 km ɣef rrif n yilel agrakal (lebher) akk-d wazal n 60 km seg Bgayet; ɣef tlisa-s ad nef seg usammer Tubirett (80 km), ɣef wegmuɣ Bgayet, Bumerdes ɣef utaram.
S Tajumma n azal n 2.958 km2 tawilayet n Tizi Wezzu tella yiwet seg timnaḍin i meqren deg tmurt n yezwawen. Ahric ameqran n waman ttassen seg idurar n Djerdjer uqbel n ucercer-nsen ɣef wasif n Sbaɛu; llan deg-s watas n tifrawin am tefrawt n Taqsebt (160 imelyaren n m3).
Tizi Wezzu tesɛa azal n 1.222.334 n imezdaɣ (leḥṣab n 2005) s tajumma n 2958 km²; ɣef wagi tella yiwet n temnatt yesɛan azal meqqren deg Tefriqt ugafa.
Tamdint n Tezi Wezzu d tamaneɣt n temnatt i tella; 120 000 n imezdaɣ i ɣures (tesɛa).
Timdinin timeqranin n lwilayet n Tizi Wezzu:
- 1 Temdint n Tizi Wezzu
- 2 Larebɛa n Ayt Yiraten
- 3 Ɛin Lhemam
- 4 Iɛezzugen
- 5 Draɛ Ben Xedda
- 6 Delles
- 7 Tigzirt
Ti ɣiwanin n Tizi Wezzu [beddel]
LLant 67 (seddist sa) n te ɣiwanin deg Tizi Wezzu
- At-Yeḥya
- At-Bu-Yusef
- Aqbil
- Aṣqif n Ṭmana
- Iferḥunen
- At-Yillilten
- Imsuḥal
- Bu-Zegan
- At-Ziki
- Illulen-Umalu
- At-Yeǧǧer
- Iɛeẓẓugen
- Iɛekkuren
- Ifiɣa
- Friḥa
- Iɣil N Zekri
- Aẓeffun
- At Cafaɛ
- Aɣrib
- Aqerru
- Tigzirt
- Iflisen
- Mizrana
- Makuda
- Bujima
- Wagnun
- Timizar
- At Ɛisa Mimun
- Tizi Raced
- At Umalu
- Meqlaɛ
- At-Xlili
- Swamaɛ
- Larbɛa N At Yiraten
- At Ɛegwaca
- Irǧen
- At Yanni
- Iɛeṭṭafen
- Ibudraren
- At Wasif
- At Bu Mahdi
- At Tudert
- Iwaḍiyen
- At-Bu-Waddu
- Agni-n-Yeɣran
- Tizi-n-Tlata
- At Dwala
- At Ɛisi
- Ath maḥmud
- At Zmenzer
- Mɛatqa
- Ssuq Letnin
- Draɛ Lmizan
- Ɛin Zawiya
- Friqat
- At-Yeḥya-Yusef
- Tizi Ɣennif
- Imkiren
- Draɛ-Ben-Xedda
- Tadmayt
- Sidi-Neɛman
- Tirmitin
- Bu-Ɣni
- Assi-Yusef
- Bu-Nuḥ
- Amecras
- Tizi-Wezzu
Amezruy [beddel]
Seg taglest Tizi Wezzu tella daymen tettwazdeɣ s imaziɣen am isbeggen yisemis, imi deg tutlayt n izwawen Tizi Wezzu d asemlili i d tella, deg yiwen ufus tizi, deg wayeḍ azzu; ini n uwraɣ (ddheb)akk-d ccbaḥa i dehcen n tizi, yiwet n tama ɣef tayeḍ, tazmert agi i ixelqen ayen icebḥen Tizi Wezzu.
Ulac ayen i d-iqqimen seg umezruy atrar n Tizi Wezzu, anagar kra n lebni (usali) deg ukud n Irumaniyen. Deg ukud atrar ad nef yiwen wemkan i yesɛan kra n texxamin seg lweqt n Iturkiyen; amkan agi yefka-d talalit i wmarci n Samass (sebt) akk-d yiwet temdint (teɣremt) tamectuht, tella ar tura yiwet tiɣremt deg At Yiraten (azal n 25 km seg Tizi) i ttwabnan deg 1850 deg ukud n Taslekt Tafransist; tamdint agi tuɣal-ed teɣremt n Tizi Wezzu n tura.
Tadamsa [beddel]
Tadamsa n Tizi Wezzu tettwaḥkem s tlata n igzumen ixelqen idrimen merra n tamnaṭṭ:
Tamerrit (tourisme) [beddel]
Idurar n Djerdjer akk-d leǧwahi-nsen llan d aɣbalu n Turizm ameqran deg tamnaṭṭ n Tizi Wezzu imi yal aseggas ilulufen n lɣaci temsafren ɣur-es iwakken ad sɛedin lweqt n ustaɛfu-nsen; Taddart n Tala n yilef akk-d Tikejda d imukan i iɛejben aṭas n lɣaci deg lweqt n Skii.
Imukan n taɣedweft: Lwert Aromani: Tigzirt (Iomnium), Taqsebt (Rusupisir), Azzefun (Rosazu). Rrif n lebḥer (taftist) d ayen i ijebbden daɣen aṭas n medden di tamurt merra.
Tamguri [beddel]
Tella yiwet temguri tamectuḥt deg Tizi Wezzu lameɛna ur tesɛi ara tazmart meqqren ad teqneɛ aḥwaǧ n lɣaci ines.
Wigi d timetti meqqren deg Tizi Wezzu:
Tafellaḥt (Ager) [beddel]
Tafellaḥt (ager) mazal tella d agzum ameqran deg tudert n imezdaɣ n Tizi Wezzu am afares n zzit n uzemmur, tabexsist, tizurin atg.
Asegmi [beddel]
Tizi Wezzu d amkan anda tella yiwet tesdawit i meqqren deg tmurt, tasdawit n Lmulud at Maɛemer; 28,305 n inelmaden.
Aḥric ameqran n imezdaɣ n Tizi Wezzu ttmeslayen s Tamaziɣt (tutlayt n wegdud) akk-d tafransist (tutlayt tis snat).
Addal [beddel]
Ddabex d addal amezwaru deg tmurt n imaziɣen akken daɣen i yella deg Tizi Wezzu imi Aneɣlam n ddabex n Tizi Wezzu, Jeunesse Sportive de Kabylie neɣ JSK, d yiwen n wesrir yettwasnen deg Tefriqt merra.