Aller au contenu

Zuser

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
Asebdad n Zuser deg usalay amaṣri n lqahira.

Zuser(neɣ s tefransist: Djoser), i wumi yella yisem unṣib Netjerykhet (Awin yellan d lmaɛbud s yiman-is), d aferɛun n tɣerma tamaṣrit taqburt. D netta i d agellid amezwaru (neɣ wis sin ɣef leḥsab n kra n yimnadiyen) n twacult tis kraḍ deg Tallit n Tgelda Taqburt. Tallit n lḥekm-is, i d-yellan gar 2667 d 2648 uqbel n Ɛisa, d tin i d-yewwin aṭas n tneflit d tmuɣliwin timaynutin deg tmetti, tadbelt, tadamsa, d tsegda.

Tasegda d Tjenyurt

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Aḥric ameqqran anida i d-yessekcem Zuser abeddel d ameqqran d aḥric n tsegda. Uqbel tallit-is, igelliden d yimdanen imeqqranen llan tmeṭṭlen-ten deg yiẓekwan i wumi qqaren "Mastaba", yebnan s wakal, s walluḍ d yigudar n usɣaṛ.

S lmendad n umwazir-is d umsegdaw-is Imḥutep (Imhotep), Zuser yesbedd aẓekka ameqqran n weẓru: Tazamugt isuraf n Saqqara (neɣ tazamugt n tseddarin n saqqara).

  • Asnulfu n weẓru: Tazamugt-a tebna s yisuraf, tesɛa azal n 62 n yimetren deg teɣzi. Ayagi d asenfaṛ amezwaru deg umezruy n talsa i yebnan s weẓru aẓayan ur nrekku.
  • Asatal asɣanan: Tazamugt-a ur telli ara d aẓekka kan, maca d adeg asɣanan ameqqran yesɛan aṭas n tzeɣwa, tisraf, d temnaḍin n tẓallit daxel-is.

Tadbelt d Tdamsa

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Deg tallit n Zuser, tadbelt tamaṣrit tewweḍ ɣer yiwet n tuzzgi d usemlal (synthèse/centralisation) ur nettwaẓri yakan. Awank yuɣal d amenzay, isebded lqedd-is s ddemma n yimsudden:

  • Tamanaɣt tamaynut: Agellid isebded tamanaɣt-is deg Memfis (Memphis), akken ad yili d amqerreb ɣer snat n temnaḍin n Maṣer (Maṣer Ufella d Maṣer Wadda) d useḥbiber ɣef umnekni gar-asent.
  • Tadamsa d Tnezzut: Ɣef leḥsab n tdamsa, Zuser issewseɛ tilisa n tmurt-is, yesnerna ayen d-itekken seg tnezzut. Yuzen isardasen d tzelgiwin ɣer tezgzirt n Sini (Sinaï) akken ad d-kksen iɣir d teẓruyin ɣlayen am turkwas (turquoise). Ayagi yefka-d isugam imeqqranen i uẓayar-is akken ad yebnu isenfaṛen idamsanen imeqqranen.

Asɣan d Tmuɣliwin

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Deg uḥric n wasɣan, Zuser yesselḥaq aẓayeṛ n uferɛun ɣer tqacuct. Agellid yuɣal d ammudem n yilluten ɣef tugnit(lqaɛa).

  • Tazamugt n yisuraf(neɣ n tseddarin) deg saqqara
    Tazamugt am umatar: Tazamugt n yisuraf tella d amatar n tneflit tasɣanant. Tettwasenɛet am d isuraf (tiseddarin) ara yali uferɛun ɣer yigenni akken ad yelḥeq illuten, ladɣa ilu n yiṭij (Ra).
  • Tudert deffir tmettant: Abeddel seg tṣakkiwin tiḥerfiyin ɣer yiẓekwan n weẓru isbeggen-d tumnayt tamaṣrit lqayen ɣef tɣellist n ṛṛuḥ d tmanegt deffir tmettant. Aẓekka ameqqran d adeg n taggara i weglid akken ad yelḥeq imezwura-s s wudem uzzig.

Taẓuri d Yidles

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Taẓuri deg tallit n Djoser tewweḍ ɣer yiwet n tɣara yemgaraden ɣef zik.

  • Asefris n Zuser: Asebdad n Zuser i d-ufan deg yiwet n texxamt n uẓekka-s (iwumi qqaren Serdab) d amedya amezwaru n usebdad n uferɛun s lqed-is ummid i d-yewwḍen ar ass-a. Asebdad-a isenɛet-d Zuser yeqqim ɣef usɣim n lḥekm, yelsa aɣenbur unṣib d ucekkuḥ n lḥekm, d ayen i d-yemmalen tamanegt d tnezmart n uferɛun.
  • Tira d Isekkilen: Tasekkirt n tira s yisekkilen iqedsanen (Hiéroglyphes) tebda tettaṭṭaf talɣa-s tankemmalt, tewweḍ ɣer uswir n tẓuri tusnawt yettwarun ɣef yigudar n yiẓekwan akken ad d-ḥkun tijmilin n ugellid.

S umata, Zuser ur yelli ara kan d agellid i yebnan tazamugt tamezwarut, maca d netta i d-isbedden isuraf imezwura n tɣerma tamaṣrit tatrart. Tazamugt-is, tadbelt-is iqedcen, d tẓuri-s yeṣfan, d ayen i d-yessufɣen Maṣer taqburt seg tallit n wakal ɣer tallit n weẓru, tussna, d tmanegt i d-yeqqimen d azamul n tɣerma-a i yifḍen n yiseggasen. D tallit-is i d asatal lqayen i d-yefkan ifadden i yiferɛunen i d-itebɛen akken ad bnun tizamugin timeqqranin n Giza.