Aller au contenu

X (Aẓeṭṭa anmetti)

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
Alugu n X.
Talɣut ɣef termist
Amiḍan unṣib n X ɣef tɣerɣart-is.
Isem unṣibX Corp.
Anaw n teṛmistTaṛmist tatiknulujit
Azemz n usbeddi21 maɣres 2006
Tasɣimt tagejdantBastrop, Texas
TamurtIwunak Yeddukklen n Temrikt
Taɣult n urmudIẓedwa inmettiyen
Asmel unṣibx.com

X (yettwassnen zik s yisem n Twitter) d aẓeṭṭa anmetti amirikan d taɣerɣert tumḍint n umikrublugin (microblogging). S tallelt-is, zemren yiseqdacen ad d-suffɣen yerna ad bḍun iznan iwezlanen umi ttinin zik « tweets », tugniwin, tividyutin, d yimagraden. Taɣerɣert-a tella gar yizeḍwan imettiyen imeqqranen akk deg Internet, yerna tettuseqdec aṭas sɣur yineɣmasen, isertiyen, imeɣnasen, d yimdanen deg yal tamurt n umaḍal.

1. Amezruy

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

1.1. Tazwara d usnulfu (2006–2010)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Yennulfa-d Twitter deg temdint n San Francisco deg Kalifuṛnya, d asenfar i d-yekkan seg tkebbanit umi semman Odeo. Jack Dorsey yessumer-d tikti n yiwen n uẓeṭṭa anda yal yiwen yezmer ad d-yazen izen awezlan i yiɛeggalen n tegrawt-is. Izen amezwaru yura-t Dorsey ass n 21 Meɣres 2006: « just setting up my twttr ».

Deg tazwara, llan qqaṛen-as twttr, syin rran-as isem Twitter (awal i d-yemmalen ččewčew neɣ aẓewwec n yigḍaḍ). Talast n yisekkilen tella tebded ɣef 140 n yisekkilen kan, acku rran-tt ɣer lqis n yiznan n usawal n ufus (SMS).

1.2. Gemmu d ucebbeḥ (2010–2022)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Seg useggas 2010 d asawen, aẓeṭṭa-a yuɣal d allal ameqqran n tɣemsa d tsertit deg umḍal meṛṛa. Yurar tamelilt d ameqqran deg « Tefsut Taɛrabt », deg tefranin timirikanin, d yisefraken n tmetti. Deg 2017, takebbant tzadd talast n tira seg 140 yuɣal d 280 n yisekkilen i yal izen i wakken ad yishil umeslay.

1.3. Tiɣin sɣur Elon Musk d ubeddel ɣer X (2022–tura)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Deg Yebrir 2022, Elon Musk yebda tikli akken ad yaɣ takebbant. Deffir kra n tnegmiwin d yimenɣiyen izerfanen, Musk yekfa tiɣin-is ass n 27 Tuber 2022 s wazal n 44 n yimelyaren n yidulaṛen. Mi tt-yeṭṭef, yessufeɣ aṭas n yimasayen d yixeddamen, yerna yebdel tarrayt n usefqed n ugbur (content moderation).

Deg Yulyu 2023, aselway ibeddel isem unṣib n tkebbanit seg Twitter Inc. ɣer X Corp., yerna asmel yuɣal seg twitter.com ɣer x.com. Musk yessefhem d akken iswi-ines d asnulfu n « usnas n kullec » (the everything app), ara yisɛun tarrayin n tnezzut, aselkem n tedrimt, d umsawaḍ am wid yellan deg usnas acinwat WeChat.

2. Amek i teddu tɣerɣert

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

X d taɣerɣert i d-yettaken amur d ameqqran i teywalin tuzlinin d yisallen s wudem akud ilaw.

2.1. Iznan d ubeṭṭu

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Asuffeɣ n yizen : Aseqdac yezmer ad yaru izen yettwazuzren deg usuddem (feed) n yisallen.

Ales n tuzna (Retweet) : Aseqdac yezmer ad yales tasuffeɣt n walbeɛḍ nniḍen i yimḍifaren-ines[2].

Aɛǧab (Like) : Afran n uzamul n wul i umuddu n cbaḥa i yizen.

Uṭṭunen n usentel (Hashtags) : Aseqdec n uzamul # i usdukel n yiznan icudden ɣer yiwen n usentel.

Asbder n yiseqdacen (Mentions) : Aseqdec n uzamul @ i teɣri neɣ tmuɣli ɣer yiwen umiḍan uslig.

2.2. X Premium (Twitter Blue zik)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

D aswir useqdec afellay deg X i tulya n wakk tiwariwin yettwaxeslen s tedrimt. Iseqdacen i ixellṣen sɛan:

Azamul azegzaw n usnettem (blue checkmark).

Tazmert n tira n yiznan iɣezfanen (uggar n 280 n yisekkilen).

Asenqes n yisallen n usussen d usnuzu (ads).

Tazmert n ubeddel d useɣti n yizen deffir ma yeffeɣ.

2.3. Tizmilin n umɣiwan (Community Notes)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

D amkan ideg ttekkayen yiseqdacen s timmad-nsen akken ad sneqden neɣ ad seɣtin isallen n tkerkas yeffɣen deg yiznan, mebla ma tekcem-d tmehla tusligt n usmel.

3. Tazrirt ɣef tsertit d tmetti

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

X yesɛa azal d ameqqran deg tudert tanmettit d tsertit tamirant:

Allal n tɣemsa tusridt : Ineɣmasen d yimaziren ttseqdacen-t akken ad zuzren isallen s lemɣawla uqbel tiliẓriyin d yeɣmisen.

Agraw aɣarim : D adwal n uskasi d umeslay anamun gar yimdanen, yemmuger tiseddarin n tsertit d tezmert.

Asurif n tkerkas d yir imeslayen : Deffir n useggas n 2022, aṭas n tuddsiwin i d-yennan belli taɣerɣert teṭṭef abrid i deg drus yilugan n usefqed, ayen yeǧǧan awal n lkerh d yisallen n tkerkas ad nnernin.

4. Azamul d yisekkilen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Agḍiḍ azegzaw : Seg 2006 arma d 2023, azamul n Twitter yella d agḍiḍ azegzaw (umi semman Larry s usmekti n umyurar n ddabex n teqecwalt Larry Bird). D azamul i d-yemmalen tilelli d tmeslayt tawezlant am uččewčew n yigḍaḍ.

Asekkil 𝕏 : Deg Yulyu 2023, agḍiḍ yettwakkes, deg umkan-is yers-d usekkil aberkan d umellal « 𝕏 ». Elon Musk iḥemmel aṭas asekkil-a, imi i t-yesseqdec deg waṭas n yisenfaren-is am SpaceX, xAI, d tkebbanit taqburt X.com.