Aller au contenu

Ugerfar n Usɣas Amzzyan

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.

Ugerfar n Usɣas Amzzyan (1914–1918)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Ugerfar n Usɣas Amzzyan (seg 1914 ar 1918) d ugerfar ameqqran i yellan deg umaḍal meṛṛa. Yella-d gar tmura n Urubba, yerna yettwaɛreḍ ɣer tmura nniḍen am Ufransi, Britanya, Rrusya, Almania, Austru-Hungarya, d tmura nniḍen.

Ugerfar-a yella s waṭas n temẓi, tirrugza timeqqranin, d ubeddel ameqqran deg tesleḍt, tasertit, d tmetti n tmura i yettwaxedmen.


Imẓẓan

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Sebba tamezwarut n ugerfar d ttemtut n Archiduc Franz Ferdinand n Austru-Hungarya deg useggas 1914 deg Saraevo. Ttemtut-a tɛeḍḍed tmura n Urubba ɣer ugerfar sɣur win i yellan s imeslayen d tmasla.

Sebba nniḍen:

  • ameslay ameslal gar tmura
  • tissas n tesleḍt d tasertit
  • asɛeddi n uẓru n tesleḍt
  • asefrek n yiman n tmura

Ugerfar yettwaxedmen s snat n tgejditin timeqqranin:

Tamasla tameqrant (Entente):

  • Ufransi
  • Britanya
  • Rrusya
  • Marikan (seg 1917)
  • tmura nniḍen

Tamasla tammenɣant (Central Powers):

  • Almania
  • Austru-Hungarya
  • Tturk (Imnaṭan Ottoman)
  • Bulgaria

Tasɣunt n ugerfar

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Ugerfar n Usɣas Amzzyan yegga deg waṭas n yizemren:

  • Tazmert n Urubba: am Verdun d Somme
  • Tazmert n Sharq: Almania mgal Rrusya
  • Tazmert n Uman: ugerfar n Imnaṭan Ottoman
  • Tazmert n Afrika: ugerfaren deg tmura i yettwastɛemren

Deg ugerfar-a, yettwaseqdec waṭas n yiman n tesleḍt am:

  • lkanun n ugerfar
  • tferkiwin n waman
  • isemgasen n yisefra
  • asefrek n uẓru n tesleḍt

Imẓayen d tametti

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Ugerfar-a yegga:

  • ugar n 16 milyon n yimdanen yemmuten
  • imekḍanen meqqren i tmura
  • tɣimit n tmura timeqqranin am Austru-Hungarya d Imnaṭan Ottoman

Yessawel-d daɣen ɣer:

  • ubeddel n tmura
  • tmerna n tmura timaynutin
  • aɛeddi ɣer Ugerfar Wis Sin (1939–1945)

Ugerfar n Usɣas Amzzyan ifukk deg useggas 1918 s uccḍa n Almania. Deg useggas 1919, yettwazgen Amur n Versailles, i yessersen tilas meqqren i Almania.

Ugerfar-a d tazwara tameqqrant deg umazruy n umaḍal, yerna yebdel s leɛqel ameqqran talɣa n tmura d tmetti.


  • Ugerfar n Usɣas Wis Sin
  • Tamasla
  • Tasleḍt n ugerfar