Ibka
| Ibka | |
|---|---|
|
| |
| Tasensartut | |
| Adur | Chordata |
| Asmil | Mammalia |
| Tafesna | primates (fr) |
| Ddaw-tfesna | Simiiformes Haeckel, 1866
|
Ibka (asuf: Ibki) (isem ussnan: Simiiformes) d tader-fesna n temsuḍad yeṭṭafaren adu-tfesna n tifsanzarin (Haplorhini) deg tfesna n tmenziwin (Primates). Dɣa, igmanen n tder-fesna ayi yakk ttwasemman ibka, anagar amdan. Ibka ttilin-d neɣ ttaken assaɣ i tetarsiyin (Tarsiidae), maca mgaraden fell-asent deg umdal n tiylalin n wallen-nsent seg deffir, ma d yibka ttwasnen s wudmawen-nsen ur nli (ur nesɛi ara) acebbub, d wallaɣ inneflin ugar n win n tetarsiyin d win n teṭefsanzarin (Strepsirrhini). Dɣa deg sin-sen (titarsiyind yibka) ssiliɣen-d adu-tfesna n tifsanzarin (Haplorhini).
Ibka bḍan ɣer snat n tegrawin tigejdanin, s unect (ɛla ḥsab) n yideggan n tẓuni-nsen:
- Ibka n umaḍal aqdim (Catarrhini): (Asya d Tefriqt. Tagrawt-a tegber daɣen afeltwacult n tifgananin (Hominoidea) i yeṭṭafar umdan.
- Ibka n umaḍal amaynu: deg umenẓaw n Temrikt.
Maca tiskanin-nsen ttwassnen s yimgaraden isemmilanen d iterrawanen (Genetics) i d-lan (i d-kesben) send n 40 n imelyan n iseggasen (taggara n tallit tafrarayt).
Asesmel
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Umuɣ n twaculin timiranin n yibka s unect n HMW:
- Timzik-fesna (parvorder) n Taddanzarin (Catarrhini):
- Afeltwacult n yibka n umaḍal amzik – (Cercopithecidae).
- Afeltwacult n tzufgananin – (Hominoidea).
- Agibun – (Hylobatidae).
- Tifgananin (Hominidae).
- Timzik-fesna n tehranzarin:
- Pitheciidae
- Atelidae
- Ibka n yiḍ – (Aotidae)
- Isebbusen – (Cebidae)
- Callitrichidae