Yidir
Yidir, isem-is unṣib Ḥamid Ceryat, d acennay Azwaw i ilulen deg useggas n 1949 deg At Laḥsen, di tama n At Yenni di tmurt n Leqbayel. D mmi-s umeksa, Yidir yeɣra tusnakal niqal ad yexdem deg weḥric n tamguri n Bitrul...maca (lamaɛna) yufa-d iman-is deg wannar n ccna. Deg 1973 i yebda amecwar-is s ugacur, imi yella d imeddzi n yiwet n tnaẓurt n ccna di Rradyu n teqbaylit. Icna-d imiren tazlitt-is yettwasen deg umaḍal A Baba-inu ba.
Kra iseggasen seld 1973, isufeɣ-ed aḍebsi ines amenzu, anda llant tuɣac izuznen acḥal n tsuta: A baba-Inu ba, Isefra, Ssendu, Azger, Muqleɣ,Zwitt rwitt, Cfiɣ, Azwaw, Tagrawla, Rrs-ed a yiḍes, Tiḍri n wegdud akw d Tamacahutt n tsekkurt. Deg useggas n 1979, isufeɣ-d aḍebsi-ines wis sin : A yarrac Nneɣ. Yeqqim azal n mraw kuz (14) iseggasen d amek i d-yerna aḍebsi wis krad, azwel-is : Inegmar neɣ Iṣeggaḍen n Tafat (Les Chasseurs de lumière) deg 1993. Maca deg 1986, yexdem yiwen n leqdic igerzen, imi isnejmaɛ-d kra n warrac imecṭaḥ di Franṣa, yessufɣ-ed yid-sen yiwen uḍebsi i yeqqimen deg umezruy n ccna azwaw, am uḍebsi n baba-inu ba. Aḍebsi isemma-yas: Taɣribt-iw akw d tarbaɛt n warrac Tiddukla.
Deg 1999, Yidir isekles aḍebsi-ines wis kuz, iwumi isemma: Timugat (Identités), anda i ittekka ucennay Azwaw Brahim Izri d unazur afranṣiw 'Maxime Le Forestier' d wiyaḍ am 'Manu Chao', 'Dan Ar Braz', Gnawa, d Zebda.
Deg useggas n 2002, isufɣ-d yiwen uḍebsi : sin igwemaḍ, yiwet n targit (Deux rives un rêve), ma di 2005, isufɣ-d aḍebsi: ger tazeqqa d wakal (Entre scène et Terre). Deg uneggaru aki iḥka-d yakw s tugniwin amecwar-is n ccna, di yal tazeqqa anda yecna, di kra n tmura.. yernad g asegwass n 2007 aḍebsi Fransa n tirmiwin (la France des couleurs)
Tawilat uzawan n Yidir [beddel]
Deg uzawan n Yidir, aṭas n wallalen i iseqdac , ɣas ulamma Tajewwaqt tesɛa azal meqqren i izaden af wiyaḍ (imi Yidir yettureba-d ar yezwawen). Mi yella mecṭuh, ula d netta yekkat-itt akken iwata, yuɣ lḥal d tinna i d allal amenzu s wiyes i yebda yetturar aẓawan. Aẓawan i yeggar Yidir a naf deg-s imesla n ugambar (tagiṭart), tajewaqt d dderbuka. Imesla n tuɣac-is s teqbaylit, maca inumak-nsent d ameɣradan (n ddunit akk).
Isental n tuɣac n Yidir mgaraden, icennu af yinig -lɣerba- (ad d-nuɣal, wi' bɣyn, aɣrib), tameɣra (zwitt rwitt, azwaw, aya lxir inu, yelha wurar), cfata, aktay (cfiɣ, at zik, tagrawala), timucuha (baba-inu iba, tamacahutt n tsekkurt)... atg.
Tawila n uzawan n Yidir d icewwiqen i d-yesmektayen akal n lejdud, i-ɣ-d-iḥekkun af umezruy n yeZwawen akk d Tamazɣa s umata. Tuɣac n yidir ttakken-t sseglilizent ṣsura n win/tin i sent-isellen; senkarent-ed tamdanit (tujjma)deg wulawen. Ddeqs n tezlatin n Yidir iwumi ɛawden inaẓuren, mačči kan icennayen n Tmazɣa maca ula d iwerdanen. Ladɣa taɣuct-nni « Baba-inu ba» ɛawden-as ugar n 17 icennayen seg yal tama deg umaḍal.
Tisfifin akk d iḍebsiyen n Yidir [beddel]
A baba inuba (1976)
- 1. A baba inuba
- 2. Isefra
- 3. Ssendu
- 4. Azger
- 5. Muqleɣ
- 6. Zwitt rwitt
- 7. Cfiɣ
- 8. Azwaw
- 9. Tagrawla
- 10. Rrsed a yiḍes
- 11. Tiɣri Bbw-ugdud
- 12. Tamacahutt n tsekkurt
Ay Arrac Neɣ (1979)
- 1. Awah awah
- 2. Acawi
- 3. Ay arrac nneɣ
- 4. Amnafeq
- 5. Weltma
- 6. Lmut
- 7. Wibɣun
- 8. Aɣrib
- 9. Ḥay ḥay a Mumi
- 10. Asif aɛebas
Inegmar/Iṣegaḍen n Tafat (1993)
- 1. Ay al xir inu
- 2. Anda yella
- 3. Adrar
- 4. Ad nuɣal
- 5. Snitraw
- 6. Yelha wurar
- 7. Baba-S
- 8. Aǧeǧǧig
- 9. Mimmi
- 10. Abeḥri tmeddit
- 11. Snitraw
- 12. Isaltiyen
- 13. Bwan warrac
- 14. Amedyaz
- 15. At zik (Iwiziwen, Tiwizi)
- 16. Itergiyen (Twareg)
Taɣribt-iw, Akw d Tiddukla (1986)
- 1. 'Petit village'
- 2. Aman Yeddren
- 3. Aɛeqqa n yired
- 4. 'Pays de Rêve'
- 5. Amɣar
- 6. Taɣribt-iw
- 7. Itran Tiziri
- 8. Tiziri Yulin
- 9. Amɣar (s illalen/Instrumental)
- 10. Taɣribt-iw (s illalen/Instrumental)
Timugat (Identités) (1999)
- 1. A baba inuba 2
- 2. A Tulawin
- 3. 'Un homme qui n'a pas de frère ...'
- 4. Aɣrib (Exil)
- 5. Tizi Wezzu
- 6. Tagrawla 2 (Révolution)
- 7. Tamacahutt 2 (Fable)
- 8. Awah Awah 2 (Illusions)
- 9. Tiwizi 2 (Le Jour du don)
- 10. Cfiɣ 2 (Mémoires)
sin igwemaḍ, yiwet n targit (2002)
- 1. Pourquoi Cette Pluie?
- 2. A baba inuba 2
- 3. Trompettes
- 4. Tizi Wezzu (san Francisco)
- 5. Azwaw
- 6. Ssendu
- 7. Zwitt rwitt
- 8. Yelha wurar
- 9. Awah Awah 2 (Illusions)
- 10. Tiwizi
- 11. Serḥ-iyi
- 12. Iseltiyen
- 13. Ctedu-yi
- 14. Cfiɣ
Ger tazeqa d wakal (2005)
De uḍebsi-ya n DVD, att-afem tudert d umecwar n Yidir di ccna, llant deg-s tugniwin d isura n tmeɣriwin, di yal tizeɣwiwin(tizeɣwa) anda i yecna, di yal tmura.
Fransa n tirmiwin (2007)
Tamselyut, Iseddagen & Izdayen Iberraniyen [beddel]
- asmel unisib n Yidir
- asmel n Radio France Inter
- Wikipedia' s tefranṣiṣt
- tameddurt n Yidir
- Tasemlilt tamezwarut sɣur R. Begnan
'Italic text'Italic text'